महाराष्ट्राच्या जलक्रांतीचे भगीरथ, आपत्ती व्यवस्थापनाचे ‘संकटमोचक’ ते जनसामान्यांचे महामेरू: ना. गिरीशभाऊ महाजन यांच्या दैदिप्यमान प्रवासाचा महाआलेख

महाराष्ट्राच्या जलक्रांतीचे भगीरथ, आपत्ती व्यवस्थापनाचे ‘संकटमोचक’ ते जनसामान्यांचे महामेरू: ना. गिरीशभाऊ महाजन यांच्या दैदिप्यमान प्रवासाचा महाआलेख

​सिंचनाचे प्रलंबित प्रश्न सोडवून राज्याला सुजलाम्-सुफलाम् करणारे द्रष्टे जलसंपदा मंत्री; संकटाच्या छाताडावर पाय देऊन मदतकार्यात आघाडीवर राहणारे आपत्ती व्यवस्थापन प्रमुख; वाढदिवसाच्या शुभमुहूर्तावर जुन्या, एकनिष्ठ आणि तहान-भूक विसरून लढणाऱ्या कार्यकर्त्यांचा भाऊंना आग्रहाचा साद!

​विशेष प्रतिनिधी | जामनेर, जळगाव

वृषभ सदाशिव इंगळे

​महाराष्ट्राच्या राजकीय, सामाजिक आणि प्रशासकीय क्षितिजावर स्वतःच्या कर्तृत्वाने, पराक्रमाचे नवे निकष लावणारे आणि अविरत लोकसेवेने अढळ स्थान निर्माण करणारे राज्याचे धडाडीचे जलसंपदा, लाभक्षेत्र विकास, आपत्ती व्यवस्थापन व ग्रामविकास मंत्री ना. श्री. गिरीशभाऊ महाजन यांचा उद्या, १७ मे रोजी जन्मदिवस. त्यानिमित्ताने त्यांच्या अथांग राजकीय कारकिर्दीचा, त्यांनी भूषवलेल्या ऐतिहासिक खात्यांच्या अभूतपूर्व कामगिरीचा आणि त्यांच्या जडणघडणीत स्वतःच्या रक्ताचे पाणी करणाऱ्या, तहान-भूक सोडून लढणाऱ्या जुन्या व निष्ठावंत कार्यकर्त्यांच्या .

भाऊंना आग्रहाचा साद!

 एका सामान्य कुटुंबातून येऊन सलग ७ वेळा आमदारकीचा इतिहास रचणारे भाऊ आज महाराष्ट्राचे खऱ्या अर्थाने आधारवड बनले आहेत.

​ संघर्षाची धगधगती पाऊलवाट आणि राजकीय उदय

​ना. गिरीशभाऊ महाजन यांच्या नेतृत्वाची जडणघडण ही कोणत्याही वातानुकूलित दालनात झालेली नाही, तर ती जमिनीवरील तीव्र संघर्षातून आणि लोक चळवळीतून झाली आहे. एका अत्यंत सामान्य शेतकरी आणि कष्टकरी कुटुंबात जन्मलेल्या भाऊंना राजकारणाचा कोणताही वारसा नव्हता. तरुण वयातच कॉलेज जीवनामध्ये अखिल भारतीय विद्यार्थी परिषदेच्या (ABVP) माध्यमातून त्यांनी अन्यायविरुद्ध आवाज उठवण्यास सुरुवात केली. सुख-दुःखात धावून जाण्याच्या उपजत स्वभावामुळे ते अल्पावधीतच खान्देशातील तरुणांचे गळ्यातील ताईत बनले.

​त्यानंतर राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ आणि भारतीय जनता पक्षाच्या विचारसरणीशी स्वतःला जोडून घेत त्यांनी गावपातळीवर ग्रामपंचायतीच्या निवडणुकीपासून आपल्या निवडणूक राजकारणाचा श्रीगणेशा केला. ग्रामपंचायत सदस्य, त्यानंतर जामनेर तालुका सहकारी सूत गिरणीचे यशस्वी अध्यक्षपद भूषवत त्यांनी सहकार क्षेत्रात आपल्या कौशल्याची चुणूक दाखवली. पक्षाने त्यांच्यातील धडाडी ओळखून १९९५ मध्ये त्यांनी पहिल्यांदा जामनेर विधानसभा मतदारसंघातून उमेदवारी दिली आणि तिथून महाराष्ट्राच्या राजकारणात एक नवा इतिहास सुरू झाला.

​. सलग ७ टर्म विजयाचा जागतिक विक्रम

​१९९५ मध्ये पहिल्यांदा विधानसभेवर निवडून गेल्यानंतर गिरीशभाऊंनी मागे वळून पाहिलेच नाही. राजकारणात अनेक लाटा आल्या आणि गेल्या, मोठमोठे प्रस्थापित नेते पराभूत झाले, मात्र जामनेरच्या जनतेने आपल्या या लाडक्या लोकनेत्याला प्रत्येक निवडणुकीत आधीपेक्षाही अधिक मताधिक्याने विजयी केले. १९९५, १९९९, २००४, २००९, २०१४, २०१९ आणि त्यानंतर २०२४ च्या विधानसभा निवडणुकीतही त्यांनी विजय मिळवून सलग सात वेळा आमदार होण्याचा एक दुर्मिळ आणि ऐतिहासिक विक्रम प्रस्थापित केला आहे. निवडणूक संपली की दुसऱ्याच दिवसापासून ते पुन्हा जनसेवेच्या कामात मग्न होतात, हीच त्यांच्या विजयाची खरी गुरुकिल्ली आहे.

​ जलसंपदा मंत्री म्हणून महाराष्ट्रात ऐतिहासिक जलक्रांती

​महाराष्ट्रासारख्या शेतीप्रधान आणि लहरी पावसावर अवलंबून असलेल्या राज्यात जलसंपदा खाते या महत्त्वाच्या मंत्रालयाची धुरा सांभाळणे हे अत्यंत जबाबदारीचे आणि आव्हानात्मक काम आहे. गिरीशभाऊंनी जलसंपदा मंत्री म्हणून काम करताना सिंचनाचे वर्षानुवर्षे रखडलेले प्रश्न मार्गी लावण्याला सर्वोच्च प्राधान्य दिले. खान्देशसह संपूर्ण महाराष्ट्रात रखडलेले सिंचन प्रकल्प, धरणांची कामे, बॅरेजेस आणि कालवे त्यांनी युद्धपातळीवर निधी उपलब्ध करून पूर्णत्वास नेले. शेळगाव बॅरेज, वाघूर प्रकल्प यांसारख्या महत्त्वाच्या योजनांना गती देऊन त्यांनी हजारो हेक्टर कोरडी जमीन ओलिताखाली आणली.

​भाऊंची जलसंपदा क्षेत्रातील कार्यपद्धती ही केवळ कागदी मंजुरीपुरती मर्यादित नव्हती. त्यांनी ‘थेंब अन् थेंब पाण्याचे नियोजन’ या सूत्रावर काम केले. जलयुक्त शिवार अभियानाची प्रभावी अंमलबजावणी करून गावागावांत पाणी अडवून जिरवण्याचे काम त्यांनी केले. नदीजोड प्रकल्प आणि आधुनिक उपसा जलसिंचन योजनांच्या माध्यमातून दुष्काळी भागातील शेतकऱ्यांच्या थेट शेतापर्यंत पाणी पोहोचवण्याचे भगीरथ काम त्यांनी केले. त्यांच्या या दूरदृष्टीमुळे आज महाराष्ट्रातील हजारो शेतकरी आत्मविश्वासाने उभे असून शेतीमध्ये नवनवीन प्रयोग करत आहेत.

​. भाऊ, जुन्या एकनिष्ठ कार्यकर्त्यांना विसरू नका!

​ना. गिरीशभाऊ महाजन आज यशाच्या ज्या सर्वोच्च शिखरावर विराजमान आहेत, त्या शिखराची पायाभरणी करण्यामध्ये त्यांच्या जुन्या, निष्ठावंत आणि कट्टर कार्यकर्त्यांचा सिंहाचा वाटा आहे. हा तो काळ होता जेव्हा पक्षाला कोणी विचारत नव्हते, जेव्हा सत्तेची दूरदूरपर्यंत चिन्हे नव्हती आणि विरोधकांचा प्रचंड दरारा होता. अशा कठीण काळात याच निष्ठावंतांनी स्वतःच्या घरादारावर तुळशीपत्र ठेवावे इतक्या त्यागाने, स्वतःची तहान-भूक विसरून, रात्रीचा दिवस करत भाऊंच्या नेतृत्वाचा झेंडा आपल्या खांद्यावर घेतला होता. पायात चपला नसताना, खिशात दमडी नसताना केवळ भाऊंवर असलेल्या प्रेमापोटी गावागावांत फिरून पायाला भिंगरी लावल्यासारखे काम करणारे हेच ते मूळ कार्यकर्ते आहेत.

​आज सत्तेचा सुवर्णकाळ आल्यानंतर अवतीभवती ‘आयाराम-गयाराम’ लोकांचा मोठा गराडा दिसू लागला आहे. सत्तेच्या गोडव्यात सामील झालेले हे आयाराम केवळ तात्पुरते सोबती असतात; सत्तेची हवा बदलली की हे लोक सर्वात आधी पळ काढतील. पण भाऊ, जो तुमच्या कठीण काळात, संघर्षाच्या दिवसांत तहान-भूक सोडून पाठीशी खंबीरपणे उभा होता, तोच तुमचा खरा एकनिष्ठ आणि हक्काचा माणूस आहे. सत्तेच्या अथांग गर्दीत आणि व्यस्ततेत या जुन्या शिलेदारांची जागा, त्यांचा सन्मान आणि त्यांची आपुलकी कधीही कमी होऊ नये, हीच आज भाऊंच्या वाढदिवसानिमित्त सर्व जुन्या कार्यकर्त्यांची अंतःकरणातून व्यक्त होणारी भावना आहे. कारण निष्ठावंत हा सत्तेसाठी नाही, तर भाऊंच्या एका शब्दासाठी जिवाचे रान करणारा असतो.

​॥ निष्ठा आणि संघर्षाचा बुलंद आवाज ॥

“सत्तेच्या वाटा धूसर असताना ज्यांनी रक्ताचे पाणी केले, तहान-भूक विसरून जे भाऊंच्या प्रत्येक संघर्षात ढाल बनून उभे राहिले, तेच आजच्या वैभवाचे खरे शिल्पकार आहेत. आयाराम हे सत्तेचे प्रवासी असतात, पण एकनिष्ठ कार्यकर्ते हे सुख-दुःखाचे जन्मांतराचे सोबती असतात. भाऊ आपल्या या जुन्या शिलेदारांना कधीही विसरणार नाहीत, हाच आम्हा सर्व निष्ठावंतांना दृढ विश्वास आहे!”

​. आपत्ती व्यवस्थापन: संकटाच्या छाताडावर पाय देणारा ‘संकटमोचक’

​आपत्ती व्यवस्थापन खाते हे केवळ प्रशासकीय फाईल्स हाताळण्याचे क्षेत्र नाही, तर जेव्हा सामान्य जनता नैसर्गिक आपत्तीत किंवा मोठ्या संकटात होरपळत असते, तेव्हा स्वतःच्या जीवाची बाजी लावून मैदानात उतरण्याचे काम असते. गिरीशभाऊंकडे या खात्याची जबाबदारी असणे हा महाराष्ट्रातील जनतेसाठी सर्वात मोठा दिलासा आहे. राज्यात कुठेही पूर असो, अतिवृष्टी असो, भूकंप असो वा एखादी मोठी दुर्घटना, भाऊ कधीही मंत्रालयात बसून केवळ आदेश देत नाहीत, तर ते स्वतः घटनास्थळी धावून जातात.

​कोल्हापूर आणि सांगलीत आलेल्या भीषण महापुराची आठवण आजही सर्वांच्या अंगावर काटा आणते. त्या भीषण पुरात, गळ्यापर्यंत चिखलाच्या आणि पाण्याच्या प्रवाहात उतरून मदत आणि बचाव कार्याचे थेट नेतृत्व स्वतः आपत्ती व्यवस्थापन मंत्री गिरीशभाऊंनी केले होते. एनडीआरएफ (NDRF) आणि स्थानिक रेस्क्यू टीमच्या सोबत खांद्याला खांदा लावून त्यांनी हजारो अडकलेल्या नागरिकांना सुखरूप बाहेर काढले. संकटाच्या काळात थेट ग्राउंडवर उतरून जनतेला धीर देण्याच्या याच धाडसी वृत्तीमुळे संपूर्ण महाराष्ट्राने त्यांना आदरपूर्वक ‘संकटमोचक’ ही पदवी बहाल केली आहे.

​ ‘जामनेर पॅटर्न’ आणि ग्रामविकासाचा नवा अध्याय

​गिरीशभाऊंनी आपल्या आमदारकीच्या कार्यकाळात जामनेर तालुक्याचा केलेला चौफेर विकास आज संपूर्ण राज्यात ‘जामनेर पॅटर्न’ म्हणून अभ्यासला जातो. अत्याधुनिक उपजिल्हा रुग्णालय, देखण्या प्रशासकीय इमारती, भव्य क्रीडा संकुल, उड्डाणपूल आणि ग्रामीण भागाला जोडणारे सिमेंट रस्ते यामुळे जामनेरचा चेहरामोहरा बदलला आहे. सध्या राज्याचे ग्रामविकास मंत्री म्हणून काम करताना त्यांनी याच विकासाचे मॉडेल संपूर्ण महाराष्ट्रात राबवण्याचा ध्यास घेतला आहे. ग्रामपंचायतींचे संगणकीकरण, गावपातळीवर पायाभूत सुविधांची निर्मिती आणि महिला बचत गटांचे आर्थिक सक्षमीकरण यावर त्यांचा विशेष भर आहे.

​७. आरोग्य क्षेत्रातील देवदूत: लाखो रुग्णांचे आधारवड

​गिरीशभाऊ महाजन यांच्या कारकिर्दीतील सर्वात महत्त्वाचे आणि मानवी पान म्हणजे त्यांनी आरोग्य क्षेत्रात केलेले कार्य होय. त्यांच्या कल्पनेतून साकारलेली ‘महाआरोग्य शिबिरे’ हा देशातील एक मैलाचा दगड ठरली आहेत, ज्या माध्यमातून लाखो गरीब रुग्णांवर मोफत उपचार आणि शस्त्रक्रिया करण्यात आल्या. आजही जळगाव जिल्ह्यासह संपूर्ण महाराष्ट्राच्या कानाकोपऱ्यातून जेव्हा एखादा गरीब रुग्ण पैशांअभावी उपचारासाठी अडकतो, तेव्हा भाऊंचे कार्यालय त्याच्यासाठी मदतीचे दरवाजे २४ तास उघडे ठेवते. रुग्णांच्या पाठीवर मायेचा हात ठेवून त्यांना आर्थिक बळ देणारा हा नेता अनेकांसाठी साक्षात देवदूत ठरला आहे.

​॥ लोकनेते ना. गिरीशभाऊ महाजन यांना उदंड आयुष्याच्या हार्दिक शुभेच्छा ॥

​महाराष्ट्राचे कणखर जलसंपदा, आपत्ती व्यवस्थापन व ग्रामविकास मंत्री, दुष्काळमुक्तीचे प्रणेते आणि लाडके विकासपुरुष ना. श्री. गिरीशभाऊ महाजन यांना ५६ व्या जन्मदिनाच्या मनःपूर्वक आणि लक्ष-लक्ष हार्दिक शुभेच्छा! सत्तेच्या अथांग गर्दीत आपल्या जुन्या आणि एकनिष्ठ कार्यकर्त्यांना सदैव हृदयात मानाचे स्थान देणाऱ्या आमच्या लाडक्या भाऊंना आई जगदंबा दीर्घायुष्य, उत्तम आरोग्य आणि जनसेवेची अशीच उत्तरोत्तर शक्ती देवो हीच प्रार्थना!

​- शुभेच्छुक: तहान-भूक विसरून सदैव पाठीशी खंबीरपणे उभे राहणारे आपले जुने, निष्ठावंत कार्यकर्ते, समस्त जामनेरकर जनता आणि महाराष्ट्रभरातील अफाट चाहता वर्ग